نمودار غزل سرحدی ریگ‌آباد از جیرفت چهار نقطه پایه‌ای دارد: ششم دبستان و سپس دهم، یازدهم و دوازدهم. مجموع تعدادهای زیر ستون‌ها دقیقاً ۸۷ آزمون است؛ اما نبود داده هفتم تا نهم اجازه نمی‌دهد فاصله ششم و دهم را یک رشد سالانه پیوسته بنامیم.
میانگین تراز از ۶۹۶۶ در ششم به ۷۹۲۷ در دهم رسیده، ولی سه پایه میانی در نمودار نیستند. از دهم تا دوازدهم، میانگین در سطحی نزدیک باقی مانده و از ۷۹۲۷ به ۷۷۱۵ رسیده است؛ کاهشی حدود ۲٫۷ درصد.
۸۷ آزمون غزل سرحدی ریگ‌آباد چگونه توزیع شده است؟
۲۲ آزمون؛ میانگین تراز ۶۹۶۶
۲۰ آزمون؛ میانگین تراز ۷۹۲۷
۲۴ آزمون؛ میانگین تراز ۷۷۴۱
۲۱ آزمون؛ میانگین تراز ۷۷۱۵
جمع ۲۲، ۲۰، ۲۴ و ۲۱ برابر ۸۷ است و با عنوان نمودار و فهرست رسمی سازگاری دارد. بااین‌حال این چهار ستون مربوط به چهار پایه پیوسته نیستند؛ بعد از ششم، داده‌ای برای هفتم، هشتم و نهم نشان داده نشده است.
جهش ششم تا دهم چه چیزی را ثابت نمی‌کند؟
فاصله میانگین ششم و دهم ۹۶۱ واحد است؛ حدود ۱۳٫۸ درصد. این مقایسه فقط می‌گوید نقطه دهم بالاتر از نقطه ششم بوده است. چون سه پایه میان آن‌ها غایب‌اند، زمان جهش، شکل مسیر و تعداد افت‌وخیزهای میانی ناشناخته است. تقسیم این اختلاف بر چهار سال نیز نرخ رشد سالانه معتبری تولید نمی‌کند.
دهم تا دوازدهم؛ سطح بالا با کاهش محدود
میانگین یازدهم ۱۸۶ واحد، حدود ۲٫۳ درصد، پایین‌تر از دهم است. دوازدهم نیز فقط ۲۶ واحد، حدود ۰٫۳ درصد، پایین‌تر از یازدهم قرار دارد. در مجموع، فاصله دهم تا دوازدهم ۲۱۲ واحد یا حدود ۲٫۷ درصد کاهش است.
بنابراین دوره دبیرستان در نمودار بیشتر به یک سطح نسبتاً نزدیک با کاهش ملایم شباهت دارد تا یک افت شدید یا رشد پیوسته. علت همین تغییر محدود از داده کل قابل تشخیص نیست و به درصدهای درس‌به‌درس، غلط و نزده نیاز دارد.
داخل دوازدهم؛ میانگین نزدیک، نوسان قابل توجه
نمودار تاریخ‌دار دوازدهم ۱۵ ستون قابل‌مشاهده دارد. کمترین تراز حدود ۷۱۶۶ و بیشترین تراز ۸۲۷۷ است؛ دامنه‌ای برابر با ۱۱۱۱ واحد. میانگین ساده همین ۱۵ برچسب حدود ۷۷۱۸ می‌شود که به میانگین گزارش‌شده ۷۷۱۵ نزدیک است؛ اختلاف کوچک می‌تواند از گردکردن یا خوانش برچسب‌ها ناشی شود.
آزمون ۲ آبان قله ۸۲۷۷ را نشان می‌دهد، اما نتایج بعدی در محدوده‌های متفاوت جابه‌جا می‌شوند و آخرین ستون حدود ۷۳۳۸ است. پس میانگین نزدیک بین یازدهم و دوازدهم به معنی ثبات تک‌تک آزمون‌ها نیست.
تابستان؛ نگاه به گذشته بالاتر است، اما داده محدود است
در پنج تاریخ تابستانی، ستون «نگاه به گذشته» بالاتر از «نگاه به آینده» دیده می‌شود؛ در دو تاریخ نیز فقط نگاه به گذشته مقدار دارد. این نمودار یک تفاوت قابل مشاهده را ثبت می‌کند، اما تعداد کم نقاط و نبود اطلاعات تعداد سؤال‌ها اجازه نمی‌دهد علت یا برتری عمومی یک روش مطالعه را نتیجه بگیریم.
۸۷ آزمون کل با ۲۰ آزمون اصلی یکی نیست
مصاحبه مورخ ۱ مهر ۱۴۰۴ عدد ۲۰ آزمون اصلی را برای «امسال» گزارش می‌کند. این عدد یک زیرمجموعه زمانی و نوعی است و نباید جایگزین سابقه ۸۷ آزمونی چهار پایه شود. نمودار پایه نیز برای دوازدهم برچسب ۲۱ آزمون دارد و نمودار تاریخ‌دار ۱۵ ستون نشان می‌دهد؛ این سه عدد تعریف و بازه یکسانی ندارند و منبع تطبیق کامل آن‌ها را توضیح نداده است.
سه سال حضور یا چهار سال داده؟
مصاحبه ۱ مهر ۱۴۰۴ از سه سال حضور سخن می‌گوید. عنوان نمودار جدید «چهار سال، ۸۷ آزمون» است، اما متن توضیحی همان صفحه جدید عبارت «سال سوم حضور مستمر» را تکرار می‌کند. ممکن است تفاوت به زمان یا تعریف حضور مربوط باشد، ولی منابع این موضوع را روشن نکرده‌اند؛ بنابراین اختلاف حل‌شده تلقی نمی‌شود.
برای تحلیل کمی، این مقاله فقط به چهار ستون واقعی نمودار و مجموع ۸۷ آزمون تکیه دارد. عبارت‌های سه یا چهار سال برای ساخت سال گمشده یا نسبت‌دادن آزمون‌ها به پایه‌ای دیگر استفاده نشده‌اند.
۲۳۱۱ پاسخ درست و معدل ۱۹٫۹۰
فهرست و صفحه نمودار، ۲۳۱۱ پاسخ صحیح دوازدهم را ثبت کرده‌اند. بدون تعداد کل سؤال‌ها، پاسخ‌های غلط و مجموعه دقیق آزمون‌های مشمول، این عدد به درصد یا رتبه کنکور تبدیل نمی‌شود. معدل ۱۹٫۹۰ نیز در مصاحبه آمده، اما یک شاخص مدرسه‌ای است و برای توضیح علت ترازها یا پیش‌بینی رتبه کافی نیست.
روش محاسبه و محدودیت‌ها
- میانگین و تعداد هر پایه مستقیماً از چهار ستون نمودار خوانده شد.
- اختلاف‌ها با تفریق میانگین‌ها و درصد تغییر با تقسیم بر پایه مبدأ محاسبه شدند.
- برای پایه‌های هفتم تا نهم هیچ مقدار یا روندی ساخته نشد.
- ۸۷ آزمون کل، ۲۰ آزمون اصلی زمان مصاحبه، ۲۱ آزمون برچسب پایه و ۱۵ ستون تاریخ‌دار از هم تفکیک شدند.
- اختلاف سه یا چهار سال حضور ثبت شد، نه اینکه با حدس حل شود.
- هیچ ادعایی درباره رتبه قطعی کنکور یا پیش‌بینی رسمی ساخته نشد.
جمع‌بندی
داده غزل سرحدی ریگ‌آباد دو درس روش‌شناختی دارد: فاصله دو پایه غیرپیوسته را نباید به رشد سالانه تبدیل کرد و نزدیکی میانگین‌های سالانه نیز نوسان داخل سال را نشان نمی‌دهد. تحلیل دقیق، هم اعداد قابل مشاهده را به کار می‌گیرد و هم خلأها و تفاوت تعریف‌ها را حفظ می‌کند.
نمودار رسمی غزل سرحدی ریگ‌آباد، فهرست رسمی قلم‌چی و مصاحبه ۱ مهر ۱۴۰۴ با غزل سرحدی. بازبینی: ۴ مهر ۱۴۰۵.
برای جلوگیری از مقایسه بازه‌های نابرابر، ابتدا دو کارنامه هم‌تعریف را مقایسه کنید و بعد با دقت و پوشش پاسخ‌ها را کنار درصد ببینید.